Flags

Porady

06.05.2011 Kanały gnojowicowe – zapraszamy do zapoznania się z artykułem11.09.2014

Źródło: Trzoda Chlewna

www.trzoda-chlewna.com.pl

Ryszard Pleskot

Instytut Technologiczno Przyrodniczy w Falentach Oddział w Poznaniu

 

Kanały gnojowicowe

 

Pomieszczenia inwentarskie z całkowicie szczelinową podłogą lub z częściowo pełną stosuje się przy bezściółkowym chowie zwierząt, który charakteryzuje się zmniejszeniem nakładów robocizny przy ich obsłudze.

Przy chowie bezściółkowym odchody zwierzęce mają postać ciekłą. Są one mieszaniną kału i moczu lub kału i moczu z dodatkiem wody potocznie nazywane gnojowicą. Woda przedostaje się do odchodów ze spłukiwania pomieszczeń w celu utrzymania ich w czystości i porządku. Przez szczeliny podłogi płynne odchody spływają lub są przydeptywane przez zwierzęta do znajdujących się pod podłogą kanałów, w których mogą być przechowywane i którymi wypływają lub z których są wypompowywane do zbiorników poza budynek inwentarski. Odchody płynne z budynków bezściółkowych można usuwać:

–         mechanicznie (przy pomocy przenośników),

–         hydraulicznie (kanałami przebiegającymi wzdłuż stanowisk).

Hydrauliczne systemy usuwania płynnych odchodów zwierzęcych

Usuwanie hydrauliczne (grawitacyjne lub wymuszone) polega na wykorzystaniu naturalnej właściwości cieczy, która potrafi płynąć i może być pompowana. Usuwanie gnojowicy z budynku grawitacyjnie (wykorzystanie własności fizycznych cieczy), wymaga dodatkowego jej rozcieńczenia wodą, która pochodzi z mycia kojców i urządzeń, przecieków z instalacji pojenia, mycia pomieszczeń po opróżnieniu przed zasiedleniem nowej grupy zwierząt. Z przeprowadzonych w poprzednich latach obserwacji wynika, że usuwanie grawitacyjne gnojowicy z budynków jest zadowalające, gdy jest poprawnie i starannie wykonane. Przy tym systemie w budynku wykonane są kanały gnojowicowe przykryte rusztami, przebiegające w części gnojowej kojców (stanowisk) wzdłuż ich rzędów. Najczęściej kanały te uchodzą (wpływają) do kolektora zbiorczego (kanału poprzecznego), zazwyczaj usytuowanego w połowie długości budynku. Z kolektora zbiorczego gnojowica spływa do zbiornika poza budynkiem inwentarskim. Systemy usuwania hydraulicznego płynnych odchodów, składają się z kanałów przykrytych rusztami, które czasami połączone są rurami z PCV ze zbiornikiem poza budynkiem inwentarskim. Najpowszechniej stosowane w budownictwie rolniczym systemy hydraulicznego usuwania odchodów, to: samospływ ciągły, okresowe spłukiwanie, cyrkulacyjny i slalomowy.

System samospływu ciągłego

Jest to najprostszy i najtańszy sposób usuwania gnojowicy. Ponieważ nie wymaga stosowania pomp i mieszadeł, ale aby dobrze funkcjonował długość kanału nie powinna przekraczać 25 m. W tym systemie gnojowica gromadzi się w kanałach, a po 8-10 dniach podczas procesów fermentacyjnych rozwarstwia się. Na powierzchni dna kanału osiadają frakcje ciekłe, natomiast inne (grubsze części) wypływają na powierzchnię i bardzo powoli, w sposób ciągły grawitacyjnie spływają do kanału poprzecznego i dalej, np. do zbiornika magazynowego. Dno kanału jest poziome, zakończone przy wylocie progiem o wysokości 8-20 cm, w zależności od długości kanału. Próg w przekroju może mieć kształt trójkąta lub prostokąta. Zapewnia on, że na dnie kanału zalega warstwa cieczy, po której spływają warstwy wierzchnie (kożuch) o większej zawartości suchej masy. Ściany boczne kanału w stosunku do dna ustawione są najczęściej pod kątem prostym (najłatwiejszy sposób wykonania). Kanały podłużne wykonuje się o szerokości 0,6-3,0 m (na długość rusztu) i głębokości 0,8-1,3 m. Gdy kanały są zbyt płytkie, może nastąpić ich zapchanie przez narastający „kożuch” o 2-3 cm na 1 m długości kanału, z podłogą szczelinową (np. w 15-metrowym kanale warstwa „kożucha” może wynosić 0,45 m). Od krawędzi progów kanałów podłużnych, do dna kanału poprzecznego winno być ok. 0,5 m, która zapewnia jej spływalność. Kanały poprzeczne winny być dłuższe od szerokości budynku o 2-4 m. Przy wypływie gnojowicy z kanału poprzecznego do zbiornika, należy bezwzględnie wykonać przejście syfonowe, które zabezpiecza przed przedostawaniem się gazów fermentacyjnych i zimnego powietrza ze zbiornika do budynku inwentarskiego. Przed rozpoczęciem eksploatacji kanałów, należy wlać wody do wysokości krawędzi progu. Aby system ten poprawnie funkcjonował, musi być wykonane poziomo dno kanału (bez wgłębień, wybrzuszeń a powierzchnia poprzeczna kanału nie może być wichrowata). Ponadto ściany boczne powinny być gładkie (zatarte) w celu zmniejszenia oporów przepływu oraz wykonane w linii prostej. Zaleca się, aby kanały dłuższe niż 25 m miały dno uformowane kaskadowo, o szerokości ok. 0,8 m. Gdy kanały mają głębokość 1-1,5 m, znacznie obniżają możliwość wykorzystania objętości zbiornika magazynującego gnojowicę. Zaletą tego systemu jest, że w czasie eksploatacji nie wymaga żadnych nakładów robocizny oraz energetycznych. Przy usuwaniu gnojowicy nie potrzeba dodawać wody.

System okresowego spłukiwania

Ten system stanowi połączenie progu (samospływ ciągły) i śluzy (zasuwy), którą się otwiera (okresowo) za każdym razem, gdy chcemy kanał opróżnić. Zasuwa śluzy musi być szczelna, tak aby nie było wycieku cieczy, podczas jej zamknięcia. Ponadto system musi spełniać te same wymagania co system samospływu ciągłego. Gnojowica gromadzi się pod podłogą szczelinową w zamkniętych kanałach podłużnych (zasuwa ogranicza jej wypływ). Z kanałów podłużnych do kanału poprzecznego, okresowo otwiera się zasuwę śluzy, przez którą wypływa gnojowica. Przy okresowym spłukiwaniu gnojowicy kanał spełnia funkcję chwilowego zbiornika na odchody. Po każdym opróżnieniu, które odbywa się przeciętnie raz w tygodniu, należy dokładnie i szczelnie zamknąć śluzę. Warunkiem prawidłowego funkcjonowania tego systemu jest szczelna, pracująca bez zacięć zasuwa. Najkorzystniejszy jest kanał o długości 20-25 m i głębokości 0,6-0,8 m.

System cyrkulacyjny

Jest to system oparty na głębokich kanałach gnojowicowych, w których okresowo jest mieszana i przepompowywana gnojowica do kanału poprzecznego. Kanały podłużne i poprzeczne posiadają taką samą szerokość ok. 2-3 m, przy długości budynku 30-40 m, o optymalnej głębokości 1,2-1,5 m. Opróżnianie kanałów z gnojowicy jest możliwe wówczas, gdy zostaną dokładnie wymieszane części stałe z płynnymi. Mieszanie przeprowadza się mechanicznie mieszadłami stałymi (mikserami) lub przenośnymi, albo hydraulicznie strumieniem cieczy. Zaletą tego systemu jest mieszanie gnojowicy, magazynowanie jej w kanałach, brak zbiornika na gnojowicę poza budynkiem. Mieszanie i pompowanie może być realizowane przez pompę, wyposażoną w odpowiednią dyszę strumieniową do mieszania, która powinna wytwarzać odpowiednie ciśnienie, aby spełniać funkcję mieszania i tłoczenia.

System slalomowy

System ten jest połączeniem systemu cyrkulacji w kanałach gnojowicowych w obieg zamknięty. Jedna część zamkniętego obiegu znajduje się pod podłogą szczelinową w budynku, drugą tworzy studzienka, w której znajduje się mieszadło-pompa, transportująca gnojowicę do zbiornika. Mieszanie gnojowicy odbywa się codziennie jeden raz. Różnice w szerokości kanałów nie mogą wynosić więcej niż 100%, ale szerokość minimalna winna mieć ok.1,5 m. System dobrze funkcjonuje przy wysokości napełnienia gnojowicą w kanałach co najmniej 0,4 m i nie więcej niż 0,8 m.

System rurowy opróżniania komór

Stosowany jest najpowszechniej w chowie trzody chlewnej. Umożliwia on okresowe regularne opróżnianie komór (wanien) z gnojowicy. Cały kojec jest przykryty podłogą szczelinową, pod którą znajduje się komora (wanna), w formie czworokątnego ostrosłupa wierzchołkiem skierowanego w dół. W zagłębieniu komory znajduje się otwór zamykany szczelnym korkiem. Wszystkie komory podłączone są do rurociągu z PCV, tworząc instalację spływu gnojowicy do zbiornika. Korek wyciąga się specjalnym hakiem, aby opróżnić komorę, rozpoczynając od otworu znajdującego się najdalej od zbiornika pośredniego. Po opróżnieniu komór należy ponownie w otwory włożyć szczelnie korki. Aby system dobrze funkcjonował, spadek ścian komór winien wynosić 20%. W zależności od szerokości i długości kojca należy dobrać średnicę rurociągu z PCV, ale nie powinna ona być mniejsza niż 25 cm. Na obu końcach długich rur powinny znajdować się zawory powietrzne.

Facebook IconYouTube Icon