Flags

Porady

14.10.2011 Urządzenia do transportowania paszy suchej w chlewni11.09.2014

Źródło: Trzoda Chlewna

www.trzoda-chlewna.com.pl

Zbigniew Domagalski

Instytut Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa

Oddział Poznań

Dyrektywa Rady 98/58 EC z dnia 20 lipca 1998 r. o ochronie zwierząt trzymanych dla celów gospodarskich stwierdza, że zwierzętom nie wolno podawać pożywienia lub wody w sposób mogący spowodować niepotrzebne cierpienie lub urazy oraz, że tego rodzaju pokarm lub płyn nie może zawierać jakichkolwiek substancji, które mogłyby wywoływać niepotrzebne cierpienia i urazy. Konsekwencją powyższego przepisu jest wymóg magazynowania i transportu paszy w sposób gwarantujący jej wysoką jakość.

W praktyce spotyka się dwa rodzaje rozwiązań magazynowania pasz lub komponentów paszowych:
– przechowywanie w workach i ręczne nasypywanie do urządzeń transportujących je do karmideł użytkowanych w budynkach inwentarskich,
– przechowywanie pasz luzem w silosach umieszczonych wewnątrz lub na zewnątrz paszarni lub budynku inwentarskiego.

Podstawą właściwego przechowywania paszy są silosy
Rynek oferuje wiele typów silosów ułatwiających higieniczne przechowywanie i transportowanie paszy. Jednak decydując się na określony silos należy uwzględnić niektóre specyficzne cechy mieszanek paszowych. Istotny jest rodzaj materiału z jakiego wykonano zbiornik, sposób jego zapełniania i opróżniania, jakość wykonania (szczególnie gładkość ścian wewnętrznych) oraz kształt (brak szwów i krawędzi, na których osadzają się resztki paszy i pyłu, co powoduje konieczność ich usuwania).Ważne znaczenie ma również możliwość kontroli poziomu napełnienia oraz trwałość użytkowa.
Mieszanki paszowe występują w postaci sypkiej lub aglomerowanej. Ich cechą charakterystyczną jest duża zdolność pochłaniania wody. Dlatego zbiornik musi być szczelny aby uniknąć kondensacji wilgoci. Podczas załadunku i wyładunku paszy często występuje zjawisko samosegregacji według gęstości – w wypadku mieszaniny – lub wielkości cząstek – w przypadku aglomeratów, co wymaga stosowania specjalnych rozdzielaczy lub instalacji poziomego wdmuchiwania. Materiały o dużym rozdrobnieniu, w wyniku naelektryzowania, mogą być podatne na wybuch. Z tychże powodów trudno jest wyprodukować idealny zbiornik do przechowywania mieszanek paszowych. Są jednak silosy, które spełniają większość wymagań stawianych tego typu zbiornikom. Należą do nich silosy poliestrowe, bardzo trwałe, nie wymagające konserwacji i posiadające zdolność samooczyszczenia się. Na fot. 1 i 2 przedstawiono dobrej klasy silosy, które oferowane są o pojemności od 3,9 do 49,8 m3.
Pasza sypka lub ziarno zbóż przechowywane w silosie są dostarczane do dalszej obróbki lub kierowane na stanowiska żywieniowe za pomocą urządzeń transportujących, takich jak przenośniki.

Przenośniki są to środki transportu o ograniczonym zasięgu działania
Ponieważ duża ilość czynności związanych z produkcją w chlewni to prace transportowe, dlatego przenośniki znalazły bardzo szerokie i wszechstronne zastosowanie dzięki różnorodności rozwiązań konstrukcyjnych tych urządzeń. Do najczęściej stosowanych przenośników należą:

Przenośniki śrubowe
Przenośniki śrubowe stosowane są do poziomego i ukośnego przemieszczania sypkich materiałów. Przenośniki zbudowane są z rynny lub rury oraz umieszczonego w niej ślimaka. Ślimak obracając się przesuwa materiał w kierunku otworu wylotowego. Przenośniki te są proste w budowie oraz odznaczają się dużą wydajnością, która zależy od średnicy ślimaka, jego skoku i prędkości obrotowej. Do przemieszczania materiałów sypkich stosuje się ślimaki o średnicy 80 – 300 mm, skoku zwojów 30 – 210 mm i prędkości kątowej 6 – 10 rad/s, uzyskujące wydajność 1 – 11 t/h.
Prędkość kątowa – wielkość opisująca ruch po okręgu (ruch obrotowy). Informuje jaki kąt został zakreślony przez promień okręgu w jednostce czasu. Jednostka radian/s.
Zależność prędkości liniowej V ciała poruszającego się po okręgu o promieniu r od prędkości kątowej ω tego ciała wyrażona jest wzorem:
V=ω•r

Ich długość wynosi 4 – 6 m. Przenośniki te budowane są jako przenośne, przewoźne lub stacjonarne. Przenośniki śrubowe wykonywane są jako rdzeniowe i bezrdzeniowe. Dla wydajności do ok. 4 t/h stosuje się przenośniki bezrdzeniowe, natomiast tam gdzie potrzebne są większe wydajności lub transport paszy odbywa się pod kątem większym niż 75 stopni, stosuje się przenośniki z rdzeniem. Trzeba również wiedzieć, że przenośniki bezrdzeniowe dobrze pracują z materiałami wilgotnymi, lepkimi, średnioziarnistymi i zbrylającymi się. Przenośniki z rdzeniem „lubią” bardziej pasze suche łatwozsypne i drobnoziarniste.
Zaletą omawianych przenośników jest ich łatwa obsługa i konserwacja, niski koszt inwestycji i eksploatacji, możliwość transportowania paszy w różnych kierunkach i łatwość uszczelnienia obudowy. Zalety te powodują, że tego typu przenośniki w przyszłości zaczną wypierać inne środki transportu. Wadą przenośników śrubowych jest duże zużycie energii ze względu na duże opory tarcia paszy o powierzchnię wstęgi jak i obudowy.

Przenośniki linowo-krążkowe
Są to urządzenia, składające się z odcinków rur, w których przesuwa się lina z zamocowanymi poprzecznie krążkami spełniającymi rolę zabieraka. Cięgło linowo – krążkowe stanowi zamkniętą pętlę transportującą paszę do dozowników usytuowanych nad korytami w poszczególnych kojcach (fot. 4 i 5). Stacje napędowe (fot. 6) przenośnika, w zależności od miejsca, można postawić, położyć lub zawiesić. Urządzenia te charakteryzują się prostą konstrukcją, są niezawodne, umożliwiają pionowy i poziomy transport paszy. Załadunek i wyładunek materiału może odbywać się w dowolnym miejscu. Szybkość przesuwu elementów transportujących wynosi 0,2 – 1,2 m/s.
Przyszłościowym rozwiązaniem są przenośniki z cięgłem włóknistym o dużej giętkości, które mogą pracować przy dużych naciągach bez obniżenia ich żywotności. Zaletami tego typu cięgieł są:
– duża wytrzymałość na zrywanie,
– wysoka podatność zamocowanych krążków,
– bardzo duża odporność na pęknięcia pochodzenia zmęczeniowego,
– możliwość stosowania w nowych jak i istniejących systemach.
Oprócz cięgieł linowych i włóknistych spotyka się również konstrukcje z łańcuchem ogniwowym. Zgarniaki (krążki) przymocowuje się przegubowo do ogniw łańcucha pociągowego, przechodzącego przez ich środek geometryczny lub asymetrycznie. Jako cięgła stosuje się różne typy łańcuchów, najczęściej sworzniowo-płytkowych lub technicznych ogniwowych.
Przenośniki łańcuchowo-krążkowe w porównaniu z linowo-krążkowymi charakteryzują się większą wrażliwością na zanieczyszczenia (zaklejanie ogniw łańcucha) i wymagają dość intensywnego czyszczenia. Wskutek działania sił rozciągających i ściernych właściwości paszy, łańcuch ulega wydłużeniu, zmienia się jego podziałka jak również podziałka zębów koła napędzającego. W związku z tym należy kasować wydłużenie cięgła za pomocą masy napinającej. Gdy wydłużenie łańcucha spowoduje wyłączenie napędu, wtedy należy go skrócić. Ponadto wszystkie zespoły tworzące przenośnik odznaczają się znaczną masą, co sprawia określone trudności przy montażu, czynnościach naprawczych i obsługowych.

Przenośniki czerpakowe
Przenośniki czerpakowe służą do pionowego przemieszczania materiałów sypkich. Przenośnik ten zbudowany jest z głowicy z kołem łańcuchowym i silnikiem napędzającym, obudowy złożonej z członów, pełniącej funkcję konstrukcji nośnej, stopy z kołem pasowym i koszem zasypowym, taśmy z przymocowanymi do niej czerpakami, podnoszącymi materiał sypki. Materiał doprowadzony jest do kosza zasypowego tak, że zapełnia część objętości stopy podnośnika. Taśma z czerpakami styka się z materiałem sypkim i po jej uruchomieniu czerpaki kolejno wybierając napływający do stopy materiał, wynoszą go w górę do głowicy. Na górnym kole pasowym następuje zmiana kierunku przemieszczania się taśmy i czerpaki – odwracając się – wysypują niesiony materiał. Prędkość ruchu taśmy z czerpakiem wynosi zwykle 0,8 do 3,6 m/s, zapotrzebowanie mocy kształtuje się od 1,5 – 7,5 kW, a wydajność zawarta jest w przedziale od 2,3 do 22,0 t/h.
Zaletą przenośników kubełkowych jest ich stosunkowo prosta budowa, mały przekrój przy dużej wydajności, możliwość podnoszenia materiałów na znaczne wysokości przy zajmowaniu minimalnej powierzchni użytkowej. Możliwe jest również transportowanie pasz pylących (szczelna obudowa). Urządzenia te, jak każde, posiadają również wady. Są to: znaczna masa, duża wrażliwość na przeciążenia i związana z tym konieczność równomiernego zasilania, a także szybkie zużywanie się elementów nośnych.

Przenośniki z czynnikiem pośrednim (pneumatyczne)
Jeżeli do rurociągu, w którym z odpowiednią prędkością przepływa gaz, doprowadzimy rozdrobnione ciało stałe, zostanie ono uniesione przez strumień przepływającego gazu i będzie razem z nim płynęło rurociągiem. Zjawisko to zostało wykorzystane w transporcie pneumatycznym przez zastosowanie powietrza jako pośredniego czynnika gazowego.
Przenośniki pneumatyczne dzielą się na: 1) ssące (podciśnieniowe) (rys. 2), przenoszące materiał w warunkach niższego ciśnienia niż atmosferyczne, 2) tłoczące (nadciśnieniowe), przenoszące materiał w warunkach ciśnienia wyższego niż atmosferyczne, 3) ssąco – tłoczące, w których pierwsza część pracuje w warunkach podciśnienia, a druga w warunkach nadciśnienia. Dobór urządzeń i elementów instalacji dokonywany jest każdorazowo, indywidualne do warunków lokalnych. Stosowanie w praktyce prędkości strumienia powietrza do przenoszenia materiałów sypkich zawierają się w granicach od 18 do 24 m/s. Przenośniki pneumatyczne zajmują mniej miejsca niż mechaniczne, gdyż średnica przewodów praktycznie nie przekracza 200 mm oraz umożliwiają transport kolejno różnych materiałów bez obawy ich zmieszania. Cechuje je także prosta budowa i obsługa, pewność ruchu i hermetyczność. Rurociągi transportu pneumatycznego łatwo jest prowadzić nad stanowiskami zwierząt i gankami paszowymi i gnojowymi. Przy projektowaniu trasy rurociągu należy unikać niepotrzebnych kolan odgałęzień oraz zbędnej armatury powodującej wzrost oporu ruchu i zużycia energii. Trasa rurociągu powinna być najkrótsza. Podstawową wadą przenośników pneumatycznych jest większe zużycie energii na jednostkę masy przenoszonego produktu w porównaniu z przenośnikami mechanicznymi, zwłaszcza przy transporcie materiałów silnie ścierających. Silnemu ścieraniu podlegają głównie łuki i krzywizny rurociągów. Przedłużenie trwałości kolan można osiągnąć przez zwiększenie grubości ścianki w miejscu ich dużego zużywania lub stosując kolana o specjalnej konstrukcji z wymienną zużywającą się wkładką lub stosując nadmuch, który zmniejszy tarcie paszy o kolana. Koszt zakupu i montażu tych urządzeń jest także większy od kosztu przenośników mechanicznych ze względu na precyzję wykonania.

Facebook IconYouTube Icon