Flags

Porady

03.08.2011 Stacja żywienia loch – technologia11.09.2014

Źródło: Trzoda Chlewna

www.trzoda-chlewna.com.pl

Ryszard Pleskot

Instytut Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa

Oddział Poznań

Stacja żywienia loch – technologia

Prezentujemy jedno z rozwiązań spełniających normy dobrostanu zwierząt w zakresie żywienia, minimalnej powierzchni oraz grupowego utrzymania loch.

Dobrostan zwierząt

Obecnie stosowany system utrzymania loch prośnych i zasuszonych w większości krajów o intensywnej produkcji trzody chlewnej realizowany jest przede wszystkim w kojcach pojedynczych. Wraz ze wzrostem norm dotyczących wymagań dobrostanu zwierząt w zakresie żywienia, jak i wymagań odnośnie minimalnej powierzchni dla różnych kategorii świń, przybywa gospodarstw, które stosują grupowy system utrzymania loch w ciąży oraz zasuszonych. Oba systemy posiadają zalety jak i wady w utrzymaniu świń, jednak przyszłościowy będzie obowiązujący system grupowy. W większości krajów UE zakaz utrzymania loch w kojcach pojedynczych będzie obowiązywał od 2013 roku. W Polsce taki zakaz wprowadzono już od maja 2004 r. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich (Dz.U. 2003, 167, 1629 z późniejszymi zmianami) „w gospodarstwach utrzymujących powyżej 10 sztuk loch lub loszek, od 4 tygodnia po pokryciu do tygodnia przed przewidywanym terminem proszenia, lochy i loszki utrzymuje się grupowo”. Dotyczy to chlewni, które oddano do użytku po 25 marca 2004 r., natomiast dla wszystkich pozostałych działających chlewni będzie obowiązkowe od 1.01.2013 r. Przepisu nie stosuje się dla gospodarstw utrzymujących mniej niż 10 loch. W przepisach są podane minimalne powierzchnie utrzymania w zależności od wielkości grup, a także powierzchni litej podłogi, wymiarów podłogi szczelinowej oraz minimalnych wymiarów kojców.

Prowadzona w ostatnich latach bardzo intensywna selekcja hodowlana świń w kierunku poprawy cech użytkowych takich, jak: plenność, mięsność, przyrosty, zużycie paszy itd., doprowadziła do otrzymania nowych współczesnych linii genetycznych. Lochy z tych linii posiadają większą masę ciała (często 200-250 kg), a tym samym mają trudności pokładania się jak i wstawania w kojcach indywidualnych, które przystosowane były dla świń innej generacji. Niespełnienie podstawowych normatywów wymagań dobrostanu i efektywności produkcji loch w kojcach indywidualnych było analizowane i badane w krajach europejskich oraz w USA. Przeprowadzone badania i analizy pokazały, że ograniczono bardzo zwierzętom możliwość ruchu, uniemożliwiając przede wszystkim odwracanie, co wpływa bardzo niekorzystnie na ich zdrowie, produkcyjność oraz samopoczucie. W związku z tym została ograniczona tzw. „przestrzeń życiowa”, która powoduje zahamowanie lub całkowite ustanie pewnych czynności życiowych, przejawiających się nienaturalnym zachowaniem (narowy, stres), zmianami fizjologicznymi zmniejszającymi efekty produkcyjności. Lochy i loszki powinny mieć możliwość swobodnego wstawania i pokładania się. Wielkość loch jest zróżnicowana, zależy od wieku, genetyki, jakości żywienia, fazy ciąży. Opublikowane badania wykazały, że poziom dobrostanu dla loch utrzymywanych w kojcach grupowych jest wyższy od systemu indywidualnego.

Karmienie

Warunkiem dobrego karmienia jest spełnienie różnych wymagań dla poszczególnych kategorii świń, a także dostarczenie zwierzętom wystarczającej do optymalnej wydajności stada ilości paszy. Karmienie można prowadzić paszą płynną, suchą a także przez połączenie paszy płynnej i suchej. Stosowanie paszy suchej sypkiej lub granulowanej to rozwiązanie najprostsze, odpowiednie przy ręcznym zadawaniu jak i przy zmechanizowaniu dostarczania jej do koryt różnego typu przenośnikami. Aby zmechanizować prace przy karmieniu świń, stosuje się w tym celu instalacje (linie) do rozprowadzania paszy sypkiej w chlewniach, która może składać się z jednego lub kilku silosów na paszę (magazyn), kosza przyjęciowego, przenośnika linowo-krążkowego lub śrubowego, spiralnego, łańcuchowego do rozprowadzania paszy sypkiej do dozowników, koryt, bądź stacji żywienia nazywanych też stacjami paszowymi lub komputerowymi stacjami żywienia. Schemat takiej linii karmienia przedstawiono na rys. 1. Długość pętli przenośnika może wynosić do 200 m, a zapotrzebowanie mocy to 1,5 kW. Taka linia zapewnia minimalne nakłady pracy na karmienie zwierząt i praktycznie można ją całkowicie zautomatyzować, czyli wyeliminować pracę fizyczną. Obsługa ogranicza się tylko do jej kontroli i monitorowania. Bardzo ważnym problemem przy karmieniu loch prośnych i zasuszonych jest zapewnienie każdemu zwierzęciu ilości paszy niezbędnej do wzrostu, rozwoju płodów i utrzymania go w dobrej kondycji. Zasadniczo zaleca się wybór takiego systemu, który daje możliwość indywidualnego karmienia loch.

Jednym ze sposobów precyzyjnego zadawania pasz sypkich jest zastosowanie automatycznej stacji żywienia loch. Rozwój techniki i nauki z jednej strony, a wymagania ekonomiczne z drugiej, sprawiły, że aby obniżyć nakłady pracy i zwiększyć efektywność produkcji, zbudowano taką stację. Badania przeprowadzone w ostatnich latach, wykazały mianowicie, że podzielenie dziennej dawki paszy na kilka porcji zwiększa jej wykorzystanie przez lochy. Obecny stan elektroniki sprawił, że możliwe jest całkowite zautomatyzowanie zadawania paszy sypkiej. Pozwala to na całkowite wyeliminowanie związanej z tym pracochłonności, a jednocześnie możliwe jest precyzyjne indywidualizowanie dawek paszy w zależności od aktualnej fazy ciąży. Krzywa żywieniowa może być ustalana dla każdego cyklu reprodukcyjnego lochy indywidualnie. Locha może być wprowadzona do stacji w dowolnym dniu cyklu. Lochy mogą pobrać tylko wcześniej zaprogramowaną dzienną dawkę paszy, rozłożoną na kilka porcji. Dozownik wydający paszę do koryta zapewnia wysoką dokładność dozowania paszy sypkiej, nawet do 98%. Stacja taka składa się ze sterownika bramki wejściowej, zasobnika paszy, dozownika paszy, koryta z przesłoną, czytnika identyfikatorów oraz separatora (bramka wyjściowa i selekcyjna).

W momencie umieszczenia lochy w kojcu grupowym, każdej losze zostaje założony identyfikator (tzw. transponder) na uchu lub implant podskórny wielokrotnego użycia umieszczony pod skórą lochy. Po wejściu zwierzęcia do stacji, czytnik odczytuje transponder danej lochy, zadając odpowiednią ilość paszy, wcześniej ustaloną w komputerze przez rolnika w oparciu o cykl reprodukcyjny lochy. Pasza dostarczana jest do koryta z dozownika, w sposób interwałowy, tzn. że pomiędzy zadaniem elementarnych porcji paszy (zazwyczaj 80-120 g), występują jednakowe przerwy w zadawaniu. Koryto posiada wbudowane poidło, co jest bardzo istotne z uwagi na możliwość ograniczenia czasu pobierania paszy przez zwierzęta, a tym samym zwiększenia przepustowości stacji. Lochy przez samodzielną obsługę poidła, mają możliwości uzyskiwania takiej konsystencji karmy, jaką sobie życzą. Poidło zainstalowane w korycie jest tylko miejscem do uzupełniającego poboru wody. Zasadnicze poidło znajduje się w kojcu zbiorowym, do którego dostęp mają wszystkie zwierzęta przez całą dobę. Po wyjedzeniu danej porcji paszy locha wychodzi ze stacji, kierowana przez separator do kojca grupowego lub do oddzielnego kojca, gdzie dalej będzie kierowana do kojca porodowego, bądź do inseminacji lub poddawana innym zabiegom weterynaryjnym. Istnieje również możliwość separacji loch po nakarmieniu. Działanie separatora sterowane jest przez komputer, wcześniej zaprogramowany przez rolnika, co do miejsca pobytu danej lochy. System działa na bazie komputera PC, który komunikuje się ze stacją paszową poprzez moduł interfejs. Umożliwia on sterowanie karmieniem, mikroklimatem, usuwaniem odchodów, zarządzaniem stadem oraz monitorowaniem stanu zdrowia zwierząt w zależności od zastosowanego programu.

Po zainstalowaniu dodatkowych dozowników, stacja wykorzystana może być do karmienia na mokro z wykorzystaniem serwatki lub CCM. Jedna stacja może obsłużyć do 60 loch.

Taki sposób porcjowania paszy umożliwia utrzymanie loch w odpowiedniej kondycji i przede wszystkim zapobiega ich zatuczeniu. Ta sama locha może kilkakrotnie wchodzić do stacji, lecz otrzyma tylko przydzieloną dzienną dawkę paszy. Przed wejściem jednocześnie kilku loch do stacji zabezpiecza ją automatycznie zamykana bramka. W stacji paszowej na stanowisku pobierania paszy przez lochę, na podłodze, umieszczona jest wzdłuż trasy przejścia (pomiędzy nogami) barierka, która uniemożliwia po skończonym odpasie kładzenie się wewnątrz korytarza, zmuszając zwierzę do wyjścia.

Przechodnie stacje paszowe charakteryzują się tym, że lochy wchodzą do nich od tyłu, a opuszczają je z przodu (na wprost lub pod pewnym kątem do osi stacji). Przechodni charakter stacji paszowej zapewnia lochom możliwość szybkiego opuszczenia stacji w odpowiedniej chwili, np. w wypadku zaistnienia paniki w stadzie lub spłoszenia się zwierząt. Obecnie na rynku istnieje wiele różnorodnych rozwiązań przechodnich stacji paszowych.

Kojce stacji paszowej nie posiadają własnej podłogi i mogą być ustawione bezpośrednio na rusztach lub na litej (pełnej) podłodze. Prawidłowe ustawienie stacji żywieniowej w kojcu powinno zapewnić zwierzętom bardzo łatwe i swobodne do niej wejście jak i z niej wyjście, tak aby przy bramkach wejściowych i wyjściowych było odpowiednio dużo miejsca, co zapobiegać ma tworzeniu się tam zatorów zwierząt.

Rys. 1. Instalacja do rozprowadzania paszy sypkiej w chlewniach

Rys. 2. Automatyczna stacja żywienia loch

Rys. 3. Plan chlewni ze stacją żywienia

t.ch. 2/2009

Facebook IconYouTube Icon